Od 30 września 2026 roku obowiązują przepisy dotyczące Programu Bonu Senioralnego na lata 2026–2028. Bon nie będzie wypłacany seniorowi w gotówce. Oznacza bezpłatne usługi wsparcia organizowane przez gminę w miejscu zamieszkania osoby starszej. Wyjaśniamy najważniejsze zasady programu.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie Programu Bonu Senioralnego zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw 29 września 2026 roku i weszło w życie następnego dnia, czyli 30 września. Program przeznaczony jest dla osób, które ukończyły 65 lat i potrzebują pomocy w wykonywaniu podstawowych czynności życia codziennego.

Za przyjmowanie wniosków, kwalifikowanie seniorów oraz organizowanie usług będą odpowiadały gminy.

Bon senioralny nie będzie wypłacany w gotówce

Nazwa programu może sugerować, że senior otrzyma pieniądze lub bon, który będzie można samodzielnie wykorzystać. W rzeczywistości program działa inaczej.

Bon senioralny oznacza zapewnienie osobie starszej usług wsparcia. Będą one organizowane przez gminę i świadczone na podstawie umowy zawartej pomiędzy gminą a seniorem.

Senior nie będzie ponosił opłat za usługi wykonywane w ramach bonu senioralnego.

Umowa będzie określała między innymi:

• zakres przyznanej pomocy,
• liczbę godzin wsparcia w miesiącu,
• liczbę dni w tygodniu, w których pomoc będzie świadczona,
• miejsce świadczenia usług,
• zasady potwierdzania wykonanej pomocy,
• sposób zgłaszania nieprawidłowości,
• zasady zmiany lub rozwiązania umowy.

Umowa będzie zawierana na czas określony, nie dłużej niż do końca roku kalendarzowego, na który gmina otrzyma środki na realizację programu.

Kto może złożyć wniosek?

O zakwalifikowanie do programu będzie mogła ubiegać się osoba, która ukończyła 65. rok życia i spełnia warunki określone w przepisach.

Samo osiągnięcie odpowiedniego wieku nie oznacza jednak automatycznego przyznania bonu. Podczas kwalifikacji gmina sprawdzi sytuację zdrowotną, życiową i dochodową seniora oraz jego zapotrzebowanie na pomoc.

Zgodnie z rozporządzeniem podstawowe potrzeby seniora uznaje się za niezaspokojone, gdy osoba starsza:

• ze względu na wiek lub stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie wykonywać podstawowych czynności życia codziennego w zakresie potrzebnym do samodzielnego funkcjonowania w domu,
• nie ma opiekuna faktycznego, który mógłby zapewnić jej niezbędne wsparcie.

Szczegółowe warunki przyznania bonu wynikają również z ustawy o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej. Dlatego każdy wniosek będzie rozpatrywany indywidualnie.

Jak złożyć wniosek?

Kwalifikacja do zawarcia umowy będzie odbywała się na wniosek seniora. Wniosek będzie mógł podpisać także przedstawiciel ustawowy seniora albo pełnomocnik upoważniony do jego złożenia.

We wniosku trzeba będzie podać między innymi:

• imię i nazwisko seniora,
• numer PESEL, a w przypadku jego braku serię i numer dokumentu tożsamości,
• adres, pod którym mają być świadczone usługi,
• dane kontaktowe,
• informacje potrzebne do sprawdzenia warunków udziału w programie,
• opis niezaspokojonych potrzeb życia codziennego,
• podpis seniora, jego przedstawiciela ustawowego albo pełnomocnika.

Do wniosku trzeba będzie dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie ustawowych warunków. Wśród nich znajdą się dokumenty pozwalające ustalić średni miesięczny dochód seniora z trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku.

Jeżeli we wniosku zabraknie wymaganych informacji lub załączników, gmina wezwie do ich uzupełnienia. Na uzupełnienie dokumentacji senior otrzyma co najmniej siedem dni od dnia doręczenia wezwania.

Gmina będzie miała 30 dni na kwalifikację

Gmina powinna przeprowadzić kwalifikację bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w terminie 30 dni od złożenia kompletnego wniosku.

Do tego terminu nie będą wliczane opóźnienia spowodowane przez wnioskodawcę ani sytuacje niezależne od gminy.

Jeżeli będzie to potrzebne do dokładnego ustalenia sytuacji seniora, pracownicy zajmujący się kwalifikacją będą mogli:

• przeprowadzić rozmowę z seniorem,
• porozmawiać z osobami mieszkającymi razem z nim,
• odwiedzić seniora w miejscu zamieszkania.

O wyniku kwalifikacji gmina poinformuje seniora na piśmie.

Kto otrzyma pomoc w pierwszej kolejności?

Zakwalifikowanie do programu nie musi oznaczać natychmiastowego rozpoczęcia usług. Liczba zawieranych umów będzie zależała od środków otrzymanych przez gminę oraz dostępności osób świadczących pomoc.

W pierwszej kolejności umowy będą zawierane z seniorami, u których stwierdzono najwyższy poziom niezaspokojonych podstawowych potrzeb życia codziennego.

Jeżeli kilka osób będzie miało taki sam poziom potrzeb, pierwszeństwo otrzyma senior starszy.

Gmina będzie prowadziła listę osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy i aktualizowała ją przynajmniej raz w miesiącu. Na liście znajdą się między innymi imię i nazwisko seniora, jego wiek, data złożenia wniosku oraz ustalony poziom niezaspokojonych potrzeb.

Jeżeli senior nie podpisze umowy w ciągu 21 dni od otrzymania oferty jej zawarcia, zostanie skreślony z listy. O skreśleniu i jego przyczynach zostanie poinformowany na piśmie.

Możliwa będzie ponowna kwalifikacja

Stan zdrowia i sytuacja życiowa osoby starszej mogą się zmieniać. Dlatego senior będzie mógł wystąpić o ponowną kwalifikację, szczególnie gdy pogorszy się jego zdrowie albo zmieni się zakres potrzebnej pomocy.

Gmina będzie również mogła sprawdzić w czasie obowiązywania umowy, czy senior nadal spełnia warunki korzystania z programu. Umowa może zostać rozwiązana między innymi w przypadku przeprowadzki seniora do innej gminy, rezygnacji z bonu lub utraty prawa do korzystania z programu.

Ile może wynieść wartość pomocy?

Miesięczna wartość usług przyznanych seniorowi będzie zależała od:

• liczby godzin wsparcia zapisanych w umowie,
• kosztu jednej godziny pracy osoby wykonującej usługi.

Koszt jednej godziny wynagrodzenia osoby świadczącej wsparcie ustali wojewoda. Zgodnie z rozporządzeniem nie może on przekroczyć 48 zł. Maksymalna miesięczna wartość usług przyznanych jednemu seniorowi może wynieść do 2500 zł.

Kwota ta oznacza wartość świadczonych usług. Nie będzie przekazywana seniorowi na konto ani wypłacana w gotówce.

Kto będzie pomagał seniorom?

Gmina będzie mogła realizować program samodzielnie, między innymi za pośrednictwem:

• ośrodka pomocy społecznej,
• centrum usług społecznych,
• innej samorządowej jednostki zajmującej się wsparciem osób starszych.

Świadczenie usług będzie mogło zostać zlecone również organizacjom pozarządowym, przedsiębiorstwom społecznym, kołom gospodyń wiejskich oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie opieki nad osobami starszymi. Podmioty te mają być wybierane w otwartym, konkurencyjnym i przejrzystym naborze.

Osoby kierowane do pomocy seniorom będą musiały posiadać przygotowanie odpowiednie do wykonywanych czynności. Przed rozpoczęciem pracy gmina lub podmiot realizujący usługi sprawdzi ich tożsamość oraz dokumenty potwierdzające kwalifikacje.

Osoby świadczące pomoc będą zobowiązane do poszanowania godności, prywatności i samodzielności seniora oraz przestrzegania zasad bezpieczeństwa i higieny.

Rodzaj i kolejność czynności wykonywanych danego dnia mają być ustalane wspólnie z seniorem. Pomoc będzie przeznaczona wyłącznie dla osoby, z którą zawarto umowę. Wyjątkiem może być drugi senior mieszkający pod tym samym adresem, jeżeli również ma podpisaną umowę w ramach programu.

Co dalej w gminie Gierałtowice?

W 2026 roku gminy zgłaszają zapotrzebowanie na środki przeznaczone na realizację programu w czwartym kwartale. Do 30 listopada mają natomiast zgłosić, za pośrednictwem wojewody, zapotrzebowanie na finansowanie programu w kolejnym roku.

Mieszkańcy gminy Gierałtowice zainteresowani bonem senioralnym powinni śledzić komunikaty Urzędu Gminy oraz jednostki, która zostanie wyznaczona do przyjmowania wniosków. To w nich powinny pojawić się szczegółowe informacje dotyczące miejsca i terminu składania dokumentów, wzoru wniosku oraz wymaganych załączników.

Na obecnym etapie warto przede wszystkim pamiętać, że:

1. bon przeznaczony jest dla osób, które ukończyły 65 lat i spełniają pozostałe warunki ustawowe,
2. pomoc przyznawana jest na wniosek,
3. bon oznacza bezpłatne usługi, a nie wypłatę pieniędzy,
4. pierwszeństwo otrzymają osoby mające największe niezaspokojone potrzeby,
5. kwalifikacja powinna zakończyć się w ciągu 30 dni od złożenia kompletnego wniosku,
6. zakres i liczba godzin pomocy zostaną zapisane w umowie zawartej z gminą.

Pełny tekst rozporządzenia: https://samorzad.pap.pl/sites/default/files/2026-09/D2026000127701.pdf.

Foto: AI