18 stycznia 2026 roku obchodziliśmy 81. rocznicę Marszu Śmierci oraz Tragedii Górnośląskiej. To jedna z najbardziej bolesnych kart w historii regionu, której wspomnienie jest nie tylko formą hołdu dla ofiar, ale również przestrogą przed powtórzeniem się tragedii w przyszłości.

Czym była Tragedia Górnośląska?

Tragedia Górnośląska to określenie masowych wydarzeń, które miały miejsce w styczniu 1945 roku, w końcowej fazie II wojny światowej. Zbliżający się front wschodni oraz działania niemieckich władz okupacyjnych spowodowały, że tysiące mieszkańców Górnego Śląska zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów. Wielu z nich wyruszało w drogę w ekstremalnych warunkach: w mrozie, bez wystarczającej odzieży, żywności i schronienia. Wiele rodzin zostało rozdzielonych, a liczne osoby nie dotarły do celu. Straty ludności cywilnej były ogromne, a skutki tych wydarzeń odczuwane są przez kolejne pokolenia.

Jednym z najbardziej dramatycznych symboli tamtego okresu był Marsz Śmierci – przymusowy transport więźniów, przede wszystkim z obozów koncentracyjnych, kierowany w głąb Niemiec. W obliczu nadchodzącej klęski III Rzeszy, Niemcy podejmowali decyzje o ewakuacji obozów, by ukryć dowody zbrodni. Więźniowie byli zmuszani do długich marszów w skrajnie trudnych warunkach: bez odpowiedniego wyżywienia, ubrania czy opieki medycznej. Wiele osób umierało z wycieńczenia, głodu i wychłodzenia, a tych, którzy nie byli w stanie iść dalej, często zabijano lub zostawiano na śmierć.

Marsze te nie były jedynie ruchem ludności — stały się symbolem bezwzględnej, systemowej przemocy, która doprowadziła do śmierci tysięcy ludzi. Wspominając te wydarzenia, pamiętamy nie tylko o liczbach, ale przede wszystkim o ludzkich dramatach: o utraconych rodzinach, przerwanych życiorysach i tragicznych wyborach, przed którymi stanęli ludzie w obliczu wojny.

Uroczystości w Gierałtowicach i Bojkowie

Poranne uroczystości rozpoczęły się na cmentarzu w Przyszowicach, gdzie odbyło się symboliczne przekazanie Światła Pokoju. W wydarzeniu uczestniczyli:

• Izabela Buchała – Wójt Gminy Gierałtowice,
• Katarzyna Łabarzewska – sekretarz gminy,
• Krystian Sobel – przedstawiciel Rady Sołeckiej Sołectwa Przyszowice.

Przekazanie Światła Pokoju stanowiło symboliczne wezwanie do pamięci i pojednania. To gest, który łączy pokolenia i przypomina, że pokój nie jest stanem oczywistym, lecz wartością, o którą należy nieustannie dbać.

Następnie młodzież z Chorzowa i Bojkowa uczciła to przesłanie, biegnąc z Przyszowic do Bojkowa ze Światłem Pokoju. Trasa biegu symbolizowała nie tylko fizyczne połączenie miejsc pamięci, ale także duchową kontynuację historii — młode pokolenie podtrzymuje pamięć o tych, którzy zginęli, i przekazuje ją dalej.

W parafialnym kościele w Bojkowie odprawiono Mszę Świętą w intencji ofiar Marszu Śmierci. Podczas liturgii modlono się również o pokój na świecie, mając na uwadze, że wspomnienie tamtych wydarzeń jest jednocześnie wezwaniem do przeciwdziałania przemocy i nienawiści.

Główne obchody rocznicowe odbyły się na cmentarzu w Bojkowie, gdzie złożono kwiaty i zapalono znicze w hołdzie ofiarom. Wspólna modlitwa i moment zadumy przypomniały, jak ważne jest, by pamięć o tragedii nie zginęła w codzienności, lecz pozostała żywa w lokalnej społeczności.

Uroczystości w Gliwicach

Po południu Anna Dobras – Zastępca Wójta Gminy Gierałtowice oraz Agnieszka Szaniawska-Szołtysek – Radna Gminy Gminy Gierałtowice, wzięły udział w uroczystościach zorganizowanych przez Społeczny Komitet Obchodów Tragedii Górnośląskiej w Parku Chopina w Gliwicach.

W ramach upamiętnienia złożyły wiązanki oraz zapaliły znicze pod pomnikiem „Gliwiczanom – Ofiarom Wojen i Totalitaryzmu”. To miejsce pamięci jest ważnym punktem na mapie Gliwic i regionu, gdzie oddaje się hołd nie tylko ofiarom wojny, ale także tym, którzy padli ofiarą systemów totalitarnych.

Pamięć jako obowiązek – dlaczego to ważne?

Tragedia Górnośląska oraz Marsz Śmierci to wydarzenia, które nie są tylko fragmentem przeszłości — są przestrogą dla przyszłości. Pamięć o nich uczy nas, że wojna niszczy nie tylko miasta i infrastruktury, ale przede wszystkim ludzkie życie, rodzinę, godność i nadzieję.

Dziś, kiedy świat wciąż doświadcza konfliktów i przemocy, wspomnienie tamtych wydarzeń nabiera szczególnego znaczenia. W obliczu współczesnych zagrożeń pamięć historyczna staje się fundamentem budowania pokoju, szacunku i wzajemnego zrozumienia. To także przypomnienie, że każdy człowiek ma prawo do godnego życia, a społeczeństwo powinno chronić najsłabszych i nie pozwolić, by historia się powtórzyła.

Źródło: https://www.facebook.com/GminaGieraltowice

Foto: Bogumiła Głuch-Kwaczała

Reklama